Genealogie in de Nederlanden

Genealogisch Vademecum

Genealogisch
Vademecum

A	B	C	D
E	F	G	H
I	J	K	L
M	N	O	P
Q	R	S	T
U	V	W	X
	Y	Z

Trefwoorden

Voor reacties

Encyclopedie

H, afkorting voor huwelijksregister.

handmerk of huismerk, een persoonlijk merkteken om bezittingen of koopwaar mee te merken.
Vanaf de 6e eeuw zijn handmerken bekend. Waarschijnlijk zijn ze nog ouder en ze worden wel eens in verband gebracht met de runentekens, doch dit is nog niet aangetoond. Wel is er overeenkomst met metselaarstekens, handelsmerken, meestertekens.
Wie niet kon schrijven ondertekende dikwijls met een handmerk. Soms werd als versiering aangebracht. Het handmerk had bewijskracht zoals de handtekening. Het kreeg een erfelijk karakter en ging onveranderd over op de oudste zoon, terwijl er door de verwanten een persoonlijke variatie aan werd toegevoegd.
Met een handmerk werd eerst door burgerlijk familie gezegeld. Later werden deze handmerken soms in kleur op een schild gezet of als helmteken op de helm geplaatst.

heer, was in de vroege middeleeuwen een (prerogatief) recht (voorrecht) dat ridders en geestelijken hadden voor en boven anderen. Leest men in een vroeg middeleeuws staatsstuk waarbij aan personen of lichamen speciale rechten werden toegekend (charter), bijvoorbeeld Heer Walterus of Heer Floris, dan weet men dat op het moment dat dit charter gepasseerd werd Walterus en Floris ridder of priester waren. Vaak werd deze naam aangevuld (bij gelijke naam ter onderscheid) met de naam van hun klooster of stamhuis (slot, kasteel), waar zij woonden. (Heer Walterus van Gerkesklooster, Heer Floris van Aemstel). Heer was dan een persoonlijke titel en klooster of stamhuis een toevoeging ter verduidelijking.
Later ontleende men de titel Heer aan zijn bezit en duidde de titel Heer aan, dat men eigenaar van het genoemde huis was. (Heer van Aemstel).
Toen de ridderslag in ongebruik raakte bleef deze titel voor de voornaam staan (Heer Floris van Aemstel, ridder)

heerlijkheid, bezitting van een gebied waaraan bepaalde rechten verbonden zijn.
Eén van deze rechten was de rechtspraak in dat gebied (jurisdictie). Had de Heer van een Heerlijkheid het 'dagelix gerecht' (lage jurisdictie) over burgerlijke zaken en kleine vergrijpen, dan werd hij ambachtsheer genoemd en liet hij de uitoefening van dat gerecht over aan een schout en schepenen.
Bij het recht van grote of kapitale misdrijven (hoge- of halsjurisdictie) werd de Heer Vrij- of Halsheer genoemd.
De ambachts- en vrijheren waren niet gebonden aan een eigendom ter plaatse van land of een woning. Meestal in de eerste eeuwen van het instituut van heerlijkheid hadden zij wel grondeigendommen in hun heerlijkheid, zo ook belang in de jurisdictie in dat gebied.

heemkunde, kennis van de eigen aard van volk en bodem in een bepaalde streek (streektaal, volksgebruiken, natuurlijke gesteldheid, bestaansmiddelen, enz).
Heem- en oudheidkundige verwijzingen op internet: Heemkunde en Oudheidkunde.

heemraadschap, waterschap.

HEL, afkorting voor Hersteld Evangelisch Luthers

heraldiek, wapenkunde, leer der geslachtswapens.
Zie Heraldische Wapenkunde in de Nederlanden, zie ook verwijzingen naar Heraldiek op Internet.

heraut , wapenkoning.

hugenoten, Vooral van de 16e tot de 18e eeuw gebruikte benaming voor de protestanten (calvinisten) in Frankrijk.

hugenotenkruis, kruis met ankervormige en door boogjes verbonden armen, en met als hanger een neerdalende duif. (Het wordt door protestanten, vooral in Frankrijk en België, soms als herkenningsteken gedragen.).

huismerk, zie handmerk.

huwelijk, het duurzaam samenleven van man en vrouw na bepaalde burgerlijke en/of godsdienstige plechtigheden.

huwelijksakte, bewijs van sluiting van een huwelijk. Wordt in tweevoud opgemaakt.

huwelijksbijlagen, worden in enkelvoud opgemaakt.

huwelijksregister, trouwregister.

hypotheekakte, akte van een geldlening waarvoor een eigendom als onderpand dient.

Hoewel er naar gestreefd is correcte informatie te verschaffen, kan niet worden gegarandeerd dat de informatie op het moment waarop deze is geplaatst na verloop van tijd nog steeds juist is. Aan de inhoud van deze webhalte kunnen dan ook geen rechten worden ontleend.