WO II

PersoonsBewijs 1941 - 1945

 

 


PB-40-45-1-80.gif
PB
1941-1945

Inleiding
Inhoud

PB

Personen

Letter-
Nummer-
Gemeente

Verwijzingen
 Bronnen
Literatuur

Voor reacties

 

Een identiteitsbewijs, in Nederland tijdelijk uitgereikt vanaf 1941 tot in 1945. Tevens bewijs van opneming in het bevolkingsregister. Een ieder boven de 15 jaar moest in bezet Nederland een speciaal persoonsbewijs (PB) bij zich dragen.

8

Vooraf

Invoering

Techniek 1  2

Vervalsen

Einde

2

-

Het PB bestond uit drie modellen:
I: Persoonsbewijs voor een
Nederlander;
II: Persoonsbewijs voor een
Nederlandsch Onderdaan:
III: Persoonsbewijs voor een
vreemdeling.
*

-

Aanvankelijk werd “NEDERLANDER” in dezelfde “blauwe” kleur gedrukt als het persoonsbewijs.


NEDERLANDERnormaal.gif

Vanaf eind augustus 1943 werd “NEDERLANDER” apart in zwarte letters gedrukt.


NEDERLANDERzwart.gif

R29no517518-az.gif

Toch werden er na die tijd nog “blauwe” exemplaren uitgereikt. Bij de uitgifte van valse exemplaren moest men daar rekening mee houden. Vandaar dat men in de illegaliteit sprak over “blauwe” - en “zwarte” Nederlanders.

--

NEDERLANDSCH ONDERDAAN tussen lijnen in blauwe inkt voorgedrukt over de beide zijden van het PB.

NederlanschOnderdaan.gif

 

A35no00073-az-700.gif

-

Bij vreemdelingen werd de aanduiding “VREEMDELING” tussen lijnen in rode inkt gedrukt.


vreemdelingrood.gif

 

A23no00038-az-700.gif

Op het PB konden verschillende administratieve aantekeningen of stempels geplaatst worden.
Het bekendst en beruchtst is de ‘J’ voor de joodse bevolking. Bij Verordening nr 6/1941, artikel 9 ‘van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied’, betreffende den aanmeldingsplicht van personen van geheel of gedeeltelijk joodschen bloede moest een bewijs van aanmelding opgemaakt worden. In heel Nederland lieten vrijwel alle Joden zich registreren. Op weigering stond een gevangenisstraf van vijf jaar. Er kwamen 160.820 aanmeldingen binnen: 140.552 Joden, 14.549 half-Joden en 5.719 kwart-Joden.

Vanaf 23 januari 1942 bepaalde Rauter * dat van Joodse burgers twee grote J’s op het PB werd gestempeld. Eén naast de pasfoto en één op de voorkant.

 

V36-008114-vz-700.gif


De open rode J was bestemd voor sternbefreiten ontsterde joden.

 

pb_f-500 *


Zij hoefden de Jodenster niet te dragen.

-

In 1944 werd in verband met de uitreiking van de Tweede Distributiestamkaart (TD) een ‘controle’ zegeltje (”Rauterzegel”) op het PB geplakt, waarop een Distributiekringnummer - hier 387 (Rotterdam) - werd gestempeld.
Het drukken van deze PB’n gebeurde in Den Haag en de zegels bij de firma Joh. Enschedé te Haarlem.


TDzegelopPB.gif
Het bovendeel van de controlezegel geplakt op PB H 54 no 00749

-

lijst-controlezegels-700.gif
collectie F. Romijn

-

Noten

c. Wat zijn Nederlander, Nederlandsch onderdanen en vreemdelingen?
Of iemand Nederlander is, wordt getoetst aan de wet Nederlanderschap.
Nederlandsche onderdanen zijn in het algemeen zij, die in Nederlandsch-Indië, Suriname of Curaçao uit aldaar gevestigde ouders geboren zijn, terwijl zij, die noch Nederlander noch Nederlandsch onderdaan zijn, als
Vreemdeling wordt aangemerkt, onverschillig in het bezit van een vreemde nationaliteit, dan wel zonder nationaliteit (zgn. statenloos).

uit: “Uitreiking Persoonsbewijzen: instructie voor den P.B.-ambtenaar”, Alphen a/d Rijn: Samson, 1941.

1 - Willem Jacob Rozendaal
2 -
Johan Baptist Albin (Hanns) Rauter 
3 -
The early years

 

8

Vooraf

Invoering

Techniek 1  2

Vervalsen

Einde

 

 

 

© WAZAMAR
sinds 1995

Hoewel er naar gestreefd is correcte informatie te verschaffen, kan niet worden gegarandeerd dat de informatie op het moment waarop deze is geplaatst na verloop van tijd nog steeds juist is. Aan de inhoud van deze webhalte kunnen dan ook geen rechten worden ontleend.